Yaz Aylarında Çocuklarda Astımı Tetikleyen 7 Önemli Risk

Astım ataklarını tetikleyen en önemli faktörlerden biri olan viral enfeksiyonlar daha çok sonbahar ve kış aylarında görülse de, yaz mevsimi de özellikle alerjik yatkınlığı bulunan ve atopik bünyeye sahip çocuklar için göz ardı edilmemesi gereken riskler taşıyor. Uzmanlar, sıcak havalarda ortaya çıkan çevresel etkenlerin de astım belirtilerini artırabileceğine dikkat çekerek aileleri tedbiri elden bırakmamaları konusunda uyarıyor.

Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. İmran Bari, yaz döneminde de astım kontrolünün kesintisiz sürdürülmesi gerektiğini belirterek, çevresel tetikleyicilere karşı gerekli önlemlerin alınmasının büyük önem taşıdığını ifade etti. Dr. Bari, “Çocuklarda astımın kontrol altında tutulabilmesi için düzenli hekim takibi aksatılmamalı ve doktor önerisi olmadan tedavi kesinlikle bırakılmamalıdır. Belirtilerin azalması ya da tamamen kaybolması, tedavinin sonlandırılması gerektiği anlamına gelmez” dedi.

Yaz aylarında da rahatlatıcı inhaler ilaçların her zaman ulaşılabilir bir yerde bulundurulmasını öneren Dr. İmran Bari, çevresel risklerin azaltılması ve ilaçların düzenli kullanılması sayesinde astımlı çocukların yaz mevsimini güvenli ve sağlıklı bir şekilde geçirebileceğini vurguladı. Dr. Bari ayrıca, yaz döneminde astım ataklarını tetikleyebilen başlıca etkenleri paylaşarak ailelere önemli öneriler ve uyarılarda bulundu.

POLENLER

Polenler, özellikle alerjik astımı olan çocuklarda en önemli astım tetikleyicileri arasında yer alıyor. Çayır ve çimen polenleri ilkbahar sonu ile yaz mevsiminin başlangıcında; ağaç polenleri  yaz mevsiminin başlangıcında; yabani ot polenleri de yaz sonu ve sonbahar döneminde havada yoğun olarak bulunuyor. Polen alerjisi olan çocuklarda  polenler solunum yoluyla bronşlara ulaştığında, alerjik mekanizmaların devreye girmesiyle solunum yollarında daralma (bronkospazm), sekresyon ve mukus üretiminde artış, bronş duvarlarında şişme (bronş ödemi ) oluşuyor. Bu tabloda   tetiklenen astım kendini öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı ve hışıltı sesi gibi bulgularla gösteriyor.

Nasıl önlem almalı?

• Polenlerin en yoğun olduğu saatlerde (özellikle sabah erken saatlerde) pencereleri kapatın ve dışarıya çıkmayın.   
• Dışarıda olma zorunluluğunuz varsa, çocuğunuzun ağız ve burnunu polenlerden    korumak için maske kullanın.
• İmkan varsa   aracınıza polen filtresi, evinizde de hava temizleme cihazı kullanın.
• Çimlerin ve diğer yeşil bitki örtüsünün çürüme döneminde, özellikle yaz sonunda çimleri biçmekten kaçının.

HATALI KLİMA KULLANIMI

Doğru klima kullanımı, sıcak ve boğucu yaz günlerinde konforu artırırken, sıcağın olumsuz etkilerini azaltmaya da yardımcı oluyor. Klima kullanımıyla ortamın nemi azalıyor, polenlerin ve dış ortamdaki hava kirleten etkenlerin içeri girmesi önlenebiliyor ve daha kaliteli bir uyku ortamı sağlanabiliyor. Ancak klima filtreleri düzenli olarak temizlenmezse toz ve küf gibi alerjenlerin birikebildiğini vurgulayan Dr. İmran Bari, “Bu alerjenler de çocuklarda astımı tetikleyebilmektedir. Ayrıca, mekanın aşırı ve hızlı soğutulması nedeniyle ani ısı değişimine ve klimanın soğuk havasına doğrudan maruz kalmak da astımı tetikleyen diğer etkenleri oluşturmaktadır” diyor.

Nasıl önlem almalı?

• Klima filtrelerini düzenli olarak temizlemeyi ihmal etmeyin.
• Klima ile ortam sıcaklığını 22-24 °C civarında tutmaya özen gösterin.

PİKNİK ALANLARINDAKİ DUMAN VE KÜFLER

Yaz aylarında piknik yapmak amacıyla tercih edilen alanlardaki yoğun mangal dumanı, araç trafiğinin oluşturduğu egzoz gazları, ormanlardaki güneş görmeyen nemli bölgelerde bulunan küf ve mantarlar da astımı tetikleyebilen etkenler arasında yer alıyor.

Nasıl önlem almalı?

• Çocuğunuzu mangal, sigara ve egzoz dumanından mutlaka uzak tutun.
• Güneş almayan, rutubetli  ve nemli alanlardan kaçının. Aydınlık ve hava akımının daha iyi olduğu kuru bölgeleri tercih edin.
• Pikniğe giderken astım için hem koruyucu (inhale kortikosteroid) hem de kurtarıcı   (inhale bronş genişletici ) ilaçları mutlaka yanınızda bulundurun.

AŞIRI YOĞUN AKTİVİTELER

Bedensel aktiviteler (spor, egzersiz, oyun ) çocukların büyüme ve gelişmesinde önemli bir rol oynuyor. Astımı iyi kontrol edilen çocuklarda da düzenli spor yapmanın hem güvenli hem de sağlıklı olduğu belirtiliyor. Ancak aşırı yoğun aktivitelerden mutlaka kaçınılması gerektiği uyarısında bulunan Dr. İmran Bari, sözlerine  şöyle devam ediyor: “Normalde soluk alıp verirken burnumuz soluduğumuz havayı ısıtır, nemlendirir ve filtre eder. Yoğun egzersiz sırasında ise burun solunumu devre dışı kalır, ağızdan solumaya başlarız. Ağız solunumu nedeniyle   daha kuru, soğuk ve filtrelenmemiş hava bronşlara ulaşır. Bu durum ise bronşlarda su kaybı, daralma ve inflamasyon süreçlerini aktifleştirerek  astım krizini tetikleyebilmektedir.”

Nasıl önlem almalı?

• Spor aktivitelerini daha çok sabah erken veya akşam saatlerinde yapmasına dikkat edin.
• Egzersiz veya sportif aktivitenin başlangıcında ısınma için yeterli zaman ayırmaya özen gösterin.
• Yoğun fiziksel aktivite, spor veya oyun öncesinde hastalığı kontrol altında tutan ilaçlarını ihmal etmeyin.
• Gerektiğinde kurtarıcı veya nefes açıcı ilacının gecikmeden uygulanmasını sağlayın.

VİRÜS VE BAKTERİLER

Yaz aylarında kapalı mekanlarda daha az zaman geçirdiğimiz için  virüs ve diğer mikroorganizmaların bulaşma riski azalıyor.  Ancak uçak, otobüs ve tren seyahatleri ile bekleme alanları   çocukların kolayca virüs ve diğer   mikroorganizmalara maruz kalmalarına neden olabiliyor. Rinovirüsler, COVID-19, parainfluenza, bazı enterovirüsler,   mikoplazma ve klamidya gibi atipik bakteriler alt solunum yolu enfeksiyonuna yol açabiliyor.   Bu enfeksiyonlar  hava yolunda ödem gelişmesi ve mukus üretiminin artmasıyla astımlı çocuklarda hava yolunda aşırı duyarlılığı tetikleyebiliyor. Bronş kaslarında kasılmaya neden olan bu tablo nefes darlığına ve astımın kötüleşmesine zemin hazırlayabiliyor.

Nasıl önlem almalı?

• El hijyenine mutlaka dikkat edin.
• Hasta kişilerle yakın teması azaltın.
• Kalabalık ve kapalı ortamlarda maske kullanmasını sağlayın.
• Sigara içmeyin ve çocuğunuzu sigara içilen yerlerden uzak tutun.
• Mevsimine uygun olarak aşılarını mutlaka yaptırın.
• Astımı kontrol eden ilaçlarını düzenli olarak kullanmasını sağlayın.

YÜKSEK NEM ORANI

İdeal nem oranı yüzde 40–50 arasında oluyor. Ancak, yaz mevsiminde artan sıcaklıkla birlikte nem oranının yükselmesi astımlı çocuklarda nefes almayı zorlaştırabiliyor, astım krizlerini tetikleyebiliyor. 

Nasıl önlem almalı?

• Evin nem oranını yüzde 40-50 arasında tutmaya çalışın, bunun için sabah ve akşam gibi serin saatlerde evi havalandırın. Klimaların nem alma fonksiyonunu kullanabilirsiniz.
• Banyo ve mutfaklarda oluşan nemin aspiratör veya fanla uzaklaşmasını sağlayın.  
• Yaşam alanlarında çamaşır kurutmayın.
• Dış ortamın   çok sıcak, nemli ve bunaltıcı olduğu saatlerde ağır fiziksel aktiviteler yapmasını önleyin.

KAPALI HAVUZ ORTAMI

Kapalı havuzlar astımlı çocuklar  için tamamen yasak olmasa da bazı önemli riskler barındırması nedeniyle dikkatli olmak gerekiyor. Kapalı havuzlarda suyun hijyenini sağlamak için kullanılan klor; ter,  idrar ve diğer organik maddelerle birleştiğinde kloramin (özellikle trikloramin) adı verilen uçucu bileşikler oluşuyor.  Kloraminler havuz yüzeyine yakın havada birikiyor. Astımlı veya alerjik duyarlılığı olan çocuklarda  havuz ortamında biriken kloraminler bronşların aşırı duyarlılığını tetikliyor ve bu bölgede daralma yaparak   astım atağını başlatabiliyor.  

Nasıl önlem almalı?

• Burnunuz yoğun klor kokusu alıyorsa, sorun klorun fazlalığı değil, havuz havasındaki kloraminlerin yüksek olmasıdır.  Bu kokuyu duyduğunuz havuzlarda çocuğunuzu yüzdürmeyin.
• Havalandırması yeterli, çok kalabalık olmayan ve ağır klor kokusu hissedilmeyen havuzları tercih edin.