Kanser Tedavisinde Yeni Nesil Aşı Yaklaşımları Umut Oluyor!
Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Tıbbi Onkoloji Uzmanı Ferhat Ferhatoğlu, kanser alanında geliştirilen yeni aşı yaklaşımlarının hastalığın ortaya çıkmadan önlenmesi açısından önemli bir potansiyel taşıdığını belirtiyor. Özellikle yüksek risk grubundaki bireyler için dikkat çeken bu gelişmelerin, kanserle mücadelede umut verici bir adım olarak değerlendirildiğini ifade ediyor.
Kanserin ileri evrelerde tedavisinin zorlaşmasının en önemli nedenlerinden birinin, tümör hücrelerinin genetik olarak stabil olmaması olduğuna dikkat çeken Ferhatoğlu, bu durumun hücrelerin zaman içinde farklı özellikler kazanmasına yol açtığını vurguluyor. Bu süreci biyolojik evrime benzeten uzman, mutasyonların yeni türlerin ortaya çıkmasına neden olması gibi, kanserin de dallanarak ilerleyen dinamik bir yapı sergilediğini dile getiriyor.
Kanser aşılarının son yıllarda immünoterapinin en dikkat çeken başlıklarından biri haline geldiğini belirten Ferhatoğlu, bu aşıların genel olarak iki gruba ayrıldığını ifade ediyor: HPV ve HBV gibi virüslere karşı geliştirilen koruyucu aşılar ile doğrudan kanser hücrelerini hedef alan tedavi edici aşılar. Tedavi edici aşıların bağışıklık sistemini aktive ederek kanser hücrelerini ortadan kaldırmayı amaçladığını söyleyen Ferhatoğlu, bu alanda geliştirilen yeni yaklaşımların kanserin doğasını daha derinlemesine anlamaya katkı sağladığını ve dikkat çekici bir perspektif sunduğunu belirtiyor.
KANSER HÜCRELERİ TEDAVİYE DİRENÇ GELİŞTİREBİLİYOR!
Tümör hücreleri arasındaki bu genetik farklılıkların, değişen çevresel koşullara uyum sağlama ve tedavilere direnç geliştirme yeteneğini beraberinde getirdiğine dikkat çeken Doç. Dr. Ferhatoğlu, kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi gibi yöntemlerin bazı durumlarda kanseri tamamen ortadan kaldırmakta yetersiz kalabildiğini vurguladı. Doç. Dr. Ferhatoğlu, “Tedaviden sağ kurtulan hücreler zaman içinde çoğalarak daha dirençli hale gelebiliyor. Bu nedenle daha hedefe yönelik yeni tedavi stratejilerine ihtiyaç duyuluyor” ifadelerini kullandı.
HEDEF: KANSERİN KÖKÜNÜ ORTADAN KALDIRMAK
Yeni geliştirilen yaklaşımın, kanserin kökünü oluşturan mutasyonların hedef alınmasına dayandığını belirten Doç. Dr. Ferhatoğlu, bu mutasyonların bir ağacın gövdesi gibi düşünülebileceğini ifade etti. ‘Eğer bu kök mutasyonları tespit edebilirsek, bağışıklık sistemini bu hedeflere karşı uyararak kanseri daha oluşmadan engellemek mümkün olabilir’ diyen Doç. Dr. Ferhatoğlu, özellikle akciğer kanseri açısından yüksek riskli bireylerde bu yaklaşımın önemli bir potansiyel taşıdığını söyledi.
TRACERX ÇALIŞMASI YENİ BİR KAPI AÇTI
2014 yılında başlatılan TRACERx çalışmasının, kanserin bir ‘evrim ağacı’ gibi geliştiğini ve tüm tümör hücrelerinde ortak olan kök mutasyonların varlığını ortaya koyduğunu belirten Doç. Dr. Ferhatoğlu, bu bulguların yüksek riskli bireyler için geliştirilen ilk akciğer kanseri aşısı LungVax’ın temelini oluşturduğunu ifade etti.
NÜKSÜN ÖNLENMESİ HEDEFLENİYOR!
Oxford’da yürütülecek LungVax çalışmasının, özellikle erken evre küçük hücreli dışı akciğer kanseri nedeniyle ameliyat edilmiş hastalarda kanserin tekrarını önlemeyi amaçladığını belirten Doç. Dr. Ferhatoğlu, “Bu aşı ile tümörlerde ortak bulunan neoantijenler hedef alınarak güçlü bir bağışıklık yanıtı oluşturulması hedefleniyor. Böylece kanser hücreleri henüz klinik olarak ortaya çıkmadan ortadan kaldırılabilir” dedi.
COVID-19 AŞILARINA BENZER TEKNOLOJİ
Geliştirilen yaklaşımın, COVID-19 döneminde kullanılan mRNA aşılarına benzer bir mekanizmaya dayandığını ifade eden Doç. Dr. Ferhatoğlu, bağışıklık sisteminin hedef alması gereken neoantijenler aracılığıyla uyarıldığını belirtti. İlk aşamada 40 hastalık bir grupta güvenlik ve etkinlik değerlendirileceğini, çalışmanın 2026 yazında başlanmasının planlandığını ifade etti.
KANSER TEDAVİSİNDE YENİ DÖNEM: HASSAS ÖNLEME
Doç. Dr. Ferhatoğlu, bu yaklaşımın ‘precision prevention’ yani hassas önleme stratejisinin önemli bir örneği olduğunu vurgulayarak “Bu yöntem yalnızca tedavi değil, kanseri oluşmadan engellemeye yönelik yeni bir dönemin kapısını aralıyor” dedi.
