Endometriozisin Belirtileri: 3 Önemli İşaret
Endometriozis Farkındalık Ayı: Mart’ta Bilinçlenme Zamanı
İnfertilite ve Böbrek Kaybının Tehlikeleri!
Endometriozis, halk arasında bilinen adıyla ‘çikolata kisti’, rahmin içini kaplayan endometrium dokusuna benzeyen dokuların rahim dışında büyümesiyle ortaya çıkan kronik bir hastalıktır. Türkiye’de üreme çağındaki yaklaşık 2 milyon kadın, yani her 10 kadından biri endometriozis ile mücadele etmektedir. Hastalık bazı kadınlarda belirti vermezken, diğerlerinde ise karın ve kasık ağrısı ile bağırsak problemleri gibi çeşitli belirtiler gözlenebilir, bu da genellikle diğer hastalıklarla karıştırılabilir.
Özellikle ağrılı adet görmek, ağrılı cinsel ilişki yaşamak ve adet döneminde ağrılı dışkılama gibi belirtiler varsa, endometriozis olasılığı akılda tutulmalıdır. Ne yazık ki, ağrılı adetin normal bir durum olarak kabul edilmesi nedeniyle hastaların hekime başvurması gecikebilmektedir. Bu gecikme, hastalığın tanısını koymak için genellikle 6-7 yıla kadar uzayabilen bir süreye yol açabilir.
Acıbadem Altunizade Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Taner Usta, erken teşhis ve tedavinin endometriozis yönetiminde kritik önem taşıdığını vurgulayarak, “Hastalığın belirtileri iyi tanınmalı ve zamanında bir uzmana başvurulmalıdır. Teşhis ve tedavideki herhangi bir gecikme, hastalığın ilerlemesine ve daha ciddi sonuçlar doğurmasına neden olabilir, örneğin infertilite (kısırlık) ve böbrek kaybı gibi durumlarla sonuçlanabilir” ifadelerini kullanmaktadır.
Endometriozisin Bilinmeyen Kökenleri
Endometriozis hastalığının oluşum mekanizması henüz tam olarak anlaşılamamış olmakla birlikte, birçok teori bu konuda öne sürülmüştür. Üreme çağındaki kadınlarda her ay rahim iç tabakası kalınlaşarak embriyonun yerleşmesi için hazırlanır. Eğer gebelik oluşmazsa bu tabaka adet kanamasıyla birlikte vücuttan atılır. En yaygın kabul gören teoriye göre, bazı durumlarda adet sırasında endometrial doku, yüksek olasılıkla rahmin iç tabakası olan peritoneal boşluğa (karın boşluğuna) geri kaçabilir. Endometriozis genellikle yumurtalıklar, tüpler ve rahim gibi pelvik organlarda ortaya çıkar, ancak nadiren bağırsaklar, mesane, eski ameliyat bölgeleri, tırnak, meme, diyafram, göz ve burun gibi pelvik dışı bölgelere de yayılabilir. Endometriozis lezyonlarına “çikolata kistleri” adı verilir, çünkü bu kistlerin içeriği adeta çikolata benzeri kahverengi renkte olabilir.
Endometriozisin Önemli 3 Belirtisi!
Endometriozisin en sık görülen belirtisi, adet döngüleri sırasında artan pelvik ağrılardır. Adet kanaması sürecinde endometrium dokusunda kanama olması nedeniyle adet ağrısı daha yoğun ve şiddetli olabilir. Ayrıca normalden daha şiddetli kramplar da yaşanabilir. Adet döngüsü uzadıkça bel ve karın ağrıları da ortaya çıkabilir. Cinsel ilişki sırasında ve sonrasında da ağrılar yaşanabilirken, adet dönemi boyunca ağrılı dışkılama da diğer önemli belirtiler arasındadır.
Nadir görülen durumlarda adet döneminde aşırı kanama yanı sıra yorgunluk, ishal, kabızlık, şişkinlik veya aşırı bulantı gibi semptomlar da görülebilir.
Endometriozis Tanısı için Detaylı Hastalık Öyküsü Şart
Endometriozis tanısında hastanın detaylı bir öyküsü en kritik aşamayı oluşturur. Normal pelvik muayene, kist veya skar dokusunu tespit etmekte yardımcı olabilir, ancak çikolata kisti teşhisinde yeterli olmayabilir. Tam bir teşhis için genellikle ultrason gibi görüntüleme tekniklerinden yararlanılır; gerektiğinde ise Magnetik Rezonans gibi ileri teknolojiler de kullanılabilir. Ultrason, hastalığın durumu, yaygınlığı ve komşu organlardaki etkilenme derecesini belirlemede önemli bir rol oynar.
Endometriozis: Ciddi Sağlık Risklerine Neden Olabilir!
Endometriozisin zamanında teşhis edilip tedavi edilmemesi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Geç teşhis durumunda yumurtalıkların fonksiyonelliği ve yumurta rezervleri olumsuz etkilenebilir, bu da infertiliteye (kısırlık) yol açabilir. Kadınların yaklaşık %40’ında endometriozis tespit edilmiş olup çocuk sahibi olma süreçlerinde zorluklar yaşanabilir. Erken teşhis ve tedavi ile birçok kadın çocuk sahibi olma şansını artırabilir.
Endometriozisin diğer bir önemli sağlık problemi ise böbrek kaybına neden olabilen çikolata kistleridir. Bu kistler, idrar yollarını daraltarak sessiz böbrek kaybına yol açabilir. Derin endometriozis durumunda ise bağırsağın tıkanmasına ve buna bağlı bağırsak tıkanıklığına neden olabilir.
Endometriozis: Tedavi Edilebilir Bir Hastalık
Endometriozis günümüzde başarılı bir şekilde tedavi edilebilen bir hastalıktır. Tedavi yaklaşımı hastalığın evresine, semptomların şiddetine, hastanın çocuk isteğine ve diğer bireysel faktörlere göre belirlenir. İlaç tedavisi bazı durumlarda yeterli olabilirken, bazı vakalarda cerrahi müdahale gerekebilir.
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Taner Usta, endometriozis cerrahisinin genellikle pelvik organlarda anatomik problemler olduğunda veya idrar yolları ile bağırsakların tıkandığı durumlarda tercih edildiğini belirtmektedir. Bu cerrahi müdahale genellikle kapalı yöntemlerle yapılmakta olup, yumurtalık ve rahim gibi organların korunduğu koruyucu bir yaklaşım benimsenir.
Usta, sözlerine şöyle devam ediyor: “Özellikle çocuk sahibi olmak istemeyen veya tekrarlayan endometriozis cerrahisi geçiren ileri yaş hastalarda, dokuların rahimde yoğun olduğu durumlarda histerektomi yani rahmin alınması ameliyatı düşünülebilir. Bu durumlarda bazen yumurtalıkların da alınması gerekebilir. Günümüzde cerrahi tedavi ile elde edilen deneyimler ve gelişmeler sayesinde çikolata kistlerinin ameliyat sonrası tekrarlama riski önemli ölçüde azalmıştır.”
