Böbrek Nakli Sonrasında Rahat ve Sağlıklı Bir Yaşam Mümkün!
Vücudun atık maddelerini, fazla mineralleri ve sıvıyı süzerek idrar yoluyla uzaklaştıran böbrekler bu filtreleme görevini yerine getiremediğinde, kandaki zararlı maddeler hızla birikmeye başlar. Bu durum hem kan basıncının yükselmesine yol açabilir hem de ilerleyen süreçte son dönem böbrek yetmezliğine neden olabilir. Böbrek fonksiyonlarının yaklaşık %90’ının kaybedilmesi, organın artık vücuda yeterli faydayı sağlayamadığı anlamına geldiği için böbrek nakli gerekliliği ortaya çıkar.
Böbrek nakli, hastaların yaşam süresini ve yaşam kalitesini belirgin şekilde artırarak, günlük yaşamlarına daha sağlıklı ve aktif bir şekilde devam etmelerine olanak tanır. Memorial Antalya Hastanesi Nefroloji Bölümü’nden Uz. Dr. Ümit Çakmak, böbrek nakli süreci ve nakil sonrası dikkat edilmesi gereken noktalar hakkında önemli bilgiler aktarıyor.
İşlevsiz Böbrekler Genellikle Alınmıyor!
“Son dönem böbrek yetmezliği”, böbreklerin görevlerini yerine getiremediği ve bu işlev kaybının en az üç ay boyunca devam ettiği durumlar için kullanılan bir tanımdır. Bir diğer ifadeyle, glomerüler filtrasyon hızının (GFH) 15 ml/dk’nın altına düşmesi, yani böbreğin dakikada 15 ml’den daha az süzme yapabilmesi bu tabloyu ifade eder. Bu aşamaya gelindiğinde, tedavi seçeneği olarak böbrek nakline başvurulur.
Nakil işlemi, son dönem böbrek yetmezliği tanısı kesinleştikten sonra canlı vericiden ya da kadavradan yapılabilir. Canlı vericilerden yapılacak nakillerde hem verici hem de alıcı detaylı değerlendirmelerden geçirilir ve operasyon en uygun koşullarda gerçekleştirilir.
Nakil ameliyatı sırasında çoğu zaman hastanın kendi böbrekleri çıkarılmaz. Yeni böbrek, genellikle karın alt bölgesinde, kasık hizasının sağ veya sol tarafına yerleştirilir. Bu nedenle böbrek nakli yapılan hastalarda, çalışmayan iki doğal böbreğin yanında bir de nakledilmiş fonksiyonel böbrek olmak üzere toplam üç böbrek bulunabilir.
Nakil sonrası ilaç kullanımına dikkat!
Böbrek nakli ameliyatından sonra her şeyin normal geliştiği koşullarda hastanede kalma süresi 1-2 haftadır. Ameliyatın üzerinden yaklaşık 3 ay geçtikten sonra ise hasta iş ve sosyal yaşantısına dönebilir. Nakil ameliyatından sonra uzun süreli genellikle ömür boyu hastalar bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaçlar kullanmaktadırlar. Bu ilaçlar nakil olan böbreğin reddedilmesini engelleyici ilaçlardır ve hastaların ilaçlarını doktorlarının söylediği şekilde ve aynı saatlerde alması önerilmektedir. Kendi kendilerine ilaç dozunu ve miktarını değiştirmemeleri ve doktorunun bilgisi dışında hiçbir ilaç almamaları önemle vurgulanmalıdır.
Nakil sonrası bu şikayetleri önemseyin
Ameliyat sonrasında nakledilmiş böbreğin çalışmasını ve genel sağlık durumunu gözden geçirmek üzere düzenli aralıklarla poliklinik kontrollerine gidilmesi gerekmektedir. Poliklinik kontrolleri birinci yılın sonuna kadar sıklıkla yapılırken sonrasında sıklık azalmaktadır. Ancak hastada yüksek ateş, nefes darlığı, öksürük, balgam, bulantı, kusma, ishal, idrar yaparken yanma ve sızlama, idrar miktarında azalma, bacaklarda ödem, kilo alma, idrarın kanlı gelmesi gibi belirtiler görülmesi durumunda doktora başvurulmalıdır.
Dengeli beslenme ve spor ile sağlıklı bir yaşama adım atın
Nakil sonrası dikkat edilmesi gereken hususlardan birisi de beslenmedir. Böbrek nakli sonrasında sağlığın geri gelmesi, kullanılan ilaçlardan biri olan kortizonun su ve tuz tutucu etkisi ve iştahı artırması gibi nedenlerle kilo artışı sık görülür. Yemeklerin az tuzlu olmasına ve mümkün olduğu kadar iştahı azaltacak öğünler hazırlamaya ve basitçe kalori hesabı yapmaya özen gösterilmelidir.
Böbrek nakilli hastalar için ilk dönemde hareketli bir yaşam önemlidir. Bunun için yürüyüş en iyi ve güvenilir egzersizdir. Haftada en az 3 kez 30-40 dakikalık tempolu yürüyüşlerle hastalar kalp, kemik ve psikolojik sağlıkları üzerinde faydalı olur. Böbrek naklinin üzerinden 3 ay geçtikten sonra tenis, bisiklete binmek ve yüzmek gibi sporlara başlanabilir. Vücuda ani darbeler getirebilecek veya düşmeye sebep olabilecek futbol, voleybol, basketbol ve judo benzeri sporlardan ve ağırlık kaldırmalı egzersizlerden kaçınmaları uygun olacaktır.
Nakil sonrası böbreğin reddetmesi sizi korkutmasın
Böbrek nakilli hastalarda gözlemlenen ve hastalar için endişe kaynağı olan bir diğer durum da nakledilen böbreğin reddidir. Ancak uygulanan yeni tedavi yöntemleri ile ret atakları daha nadir gelişmekte ve ortaya çıktığı anda da etkin olarak tedavi edilebilmektedir. Ret geliştiği için tekrar diyaliz tedavisine dönen hastalarda da ikinci, üçüncü veya daha fazla böbrek nakilleri yapılabilmektedir. Son dönem böbrek yetersizliği farklı tedavi yöntemleri ile artık hayatı tehdit eden bir problem olmaktan çıkmıştır.
